Nastolatki, z racji doświadczania procesów dojrzewania, zmian w wyglądzie, dokonujących się przeobrażeń cech psychicznych, są wobec siebie krytyczne i szczególnie wrażliwe. W zetknięciu z różnymi problemami (np. kłopoty w szkole, konflikty w rodzinie, opuszczenie przez dziewczynę / chłopaka, zjawisko hejtowania w social mediach) młody człowiek bez doświadczenia życiowego podejmuje nierzadko rozważania dotyczące popełnienia samobójstwa.
Samobójstwo młodego człowieka zawsze wpływa na jego otoczenie społeczne. Warto sobie zdać sprawę z ogromnego zasięgu takich dramatycznych zdarzeń. Jedno samobójstwo nastolatka może paraliżować dalsze społeczne funkcjonowanie nawet u 135 osób. Tak tragiczne zdarzenie dotyka bowiem nie tylko bliskiej i dalszej rodziny, ale także sąsiadów, znajomych, kolegów i koleżanki ze szkoły.
reklama
Czy można zatem podjąć jakieś działania, aby zapobiec takim tragediom? Jak można uratować młodego człowieka przed samobójstwem?
Rodzice, wychowawcy, pedagodzy, osoby duchowne kontaktując się z nastolatkami powinni zachować szczególną uważność. Chodzi o to, aby byli w stanie wyłapać sygnały świadczące o tym, że młody człowiek znajduje się w kryzysie psychicznym, a być może nawet w kryzysie samobójczym.
Do sygnałów świadczących o możliwości występowania kryzysu samobójczego u nastolatka należą:
- zmienny nastrój,
- demonstrowanie złości lub zachowanie agresywne,
- silna impulsywność,
- drażliwość,
- mała zdolność rozwiązywania problemów, gdy pojawią się trudności,
- niezdolność dostrzegania rzeczywistości,
- tendencja do życia w świecie iluzorycznym (złudzeń),
- lęk, szczególnie jako reakcja na niewielkie dolegliwości somatyczne lub niegroźne rozczarowania,
- poczucie niższości i braku pewności siebie, maskowane demonstrowaniem własnej wyższości, odrzucaniem innych lub prowokacyjnym zachowaniem wobec kolegów szkolnych i osób dorosłych,
- niepewność co do własnej tożsamości lub orientacji seksualnej,
- rozdawanie swoich rzeczy,
- rozmowy o samobójstwie i plany samobójcze,
- rozmowy o środkach służących do popełnienia samobójstwa, zaopatrywanie się w te środki, wcześniejsze groźby lub próby samobójcze,
- kaleczenie się i inne fizyczne działania samoniszczące,
- obsesja tematyką śmierci (w muzyce, w tekstach piosenek, wierszach itp.),
- wykorzystywanie ciemnych, grubych i agresywnych linii i/lub oderwanych fragmentów postaci w machinalnych rysunkach i pracach plastycznych,
- stwierdzenia, że rodzice i koledzy nie będą po nim tęsknić,
- nagła pozytywna zmiana w zachowaniu po okresie depresji,
- depresja i chwiejność w rocznicę utraty czegoś lub kogoś,
reklama
Kryzys samobójczy objawia się występowaniem jednocześnie kilku wymienionych oznak.
Warto apelować do o rodziców czy opiekunów, aby nie bali się rozmawiać otwarcie o problemach ze swoimi dziećmi i podopiecznymi. Jeśli mamy podejrzenia, że młody człowiek rozważa popełnienie samobójstwa, że ma myśli samobójcze, to trzeba mu zadać o to pytanie wprost. Jeśli rzeczywiście młody człowiek jest w kryzysie samobójczym istnieje duże prawdopodobieństwo, że otworzy się i zechce o tym porozmawiać z najbliższymi sobie osobami. Młody człowiek już wtedy wie, że może zwrócić się o pomoc do swojego rodzica czy opiekuna. Zadaniem osoby, która dowie się o kryzysie samobójczym nastolatka jest udzielenie mu wsparcia - pierwszej pomocy emocjonalnej oraz przekonanie go do wizyty u specjalisty (psychologa lub psychiatry), ponieważ wówczas istnieje większa szansa na uratowanie tego człowieka.
reklama
Pierwsza pomoc emocjonalna w trzech krokach - co zrobić?
- Zauważ niepokojące zachowania, które mogą być sygnałem ostrzegawczym kryzysu samobójczego.
- Traktuj poważnie wszystkie swoje obserwacje.
- Zachowaj spokój.
- Okaż zainteresowanie, życzliwość i troskę. - Porozmawiaj, aby lepiej zrozumieć trudności i ocenić niebezpieczeństwo
- Zaproponuj czas, uwagę i zachęć do rozmowy.
- Wysłuchaj bez osądzania, bagatelizowania i zaprzeczania.
- Okaż akceptację i zrozumienie.
- Wystrzegaj się pocieszania na siłę, szybkiego udzielania rad, dyskusji.
- Zapytaj wprost o myśli, plany, próby samobójcze.
- Pomóż szukać i odkrywać alternatywne rozwiązania i możliwości wyjścia z kryzysu, w szczególności zachęć do skorzystania z wizyty u specjalisty (psychologa, psychoterapeuty, pedagoga, psychiatry). - Działaj na miarę potrzeb
- Pomóż rozproszyć negatywne myśli wspólną aktywnością, np. spacerem, przejażdżką rowerem, obejrzeniem filmu itp.
- Pomóż zaplanować małe, ale realne w danej chwili działania na rzecz poradzenia sobie z trudnościami.
- Pomóż znaleźć specjalistę i dotrzeć do niego.
- Ogranicz dostęp do środków, które mogą być użyte podczas próby samobójczej.
- Jeśli nie wiesz, co robić i jak pomóc, zadzwoń pod numery telefonó pomocowych i skonsultuj swoje działania ze sprecjalistami.
- W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia zadzwoń pod numer alarmowy 112.
W razie potrzeby skorzystaj z numerów pomocowych:
- 800 12 12 12 całodobowy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
- 116 111 całodobowy Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
- 112 numer alarmowy w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia
Inne numery telefonów pomocowych znajdziesz na stronach:
Autor artykułu: prof. dr hab. Adam Czabański - socjolog i certyfikowany suicydolog, profesor w Akademii im. Jakuba z Paradyża w Gorziwue Wielkopolskim. Autor 270 publikacji naukowych z obszaru suicydologii. Prezes Stowarzyszenia Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego. Ekspert w Biurze ds. Zapobiegania Samobójstwom w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.