Łyżeczka na 1/3 szklanki letniej wody. Kryje bogactwo składników, ale nie każdy powinien po niego sięgać

Pyłek pszczeli, pozyskiwany z tzw. obnóży pyłkowych, to produkt zbierany przez pszczoły z kwiatów. Owady łączą ziarna pyłku z niewielką ilością nektaru lub wydzielin gruczołów ślinowych, tworząc charakterystyczne granulki, które transportują do ula.

Jego skład jest uzależniony od gatunków roślin, z których pochodzi, a także od warunków środowiskowych. Nie jest więc produktem o zawsze identycznej wartości odżywczej.

W pyłku pszczelim znajdują się przede wszystkim:

• Białko i aminokwasy - stanowią istotną część jego składu.
• Węglowodany - są jednym z głównych składników energetycznych.
• Tłuszcze - występują w mniejszych ilościach.
• Witaminy i składniki mineralne - ich zawartość zależy od pochodzenia pyłku.
• Polifenole i flawonoidy - związki roślinne zaliczane do substancji o właściwościach antyoksydacyjnych.

Jakie właściwości przypisuje się pyłkowi pszczelemu?

Pyłek pszczeli jest przedmiotem badań naukowych ze względu na zawartość związków bioaktywnych. Szczególne zainteresowanie badaczy budzą polifenole i flawonoidy, którym przypisuje się właściwości antyoksydacyjne.

Co to oznacza w praktyce? Antyoksydanty mogą ograniczać skutki nadmiernego działania wolnych rodników i innych reaktywnych form tlenu, które w nadmiarze mogą przyczyniać się do uszkodzeń komórek.

W badaniach laboratoryjnych i na modelach zwierzęcych obserwowano również potencjalne działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe składników pyłku pszczelego. Nie oznacza to jednak, że takie efekty zostały potwierdzone w leczeniu ludzi.

W przeglądzie parasolowym opublikowanym w 2019 roku w czasopiśmie „Phytotherapy Research” autorzy wskazali, że dostępne dowody naukowe dotyczące skuteczności klinicznej pyłku pszczelego są zbyt ograniczone, aby można było wyciągnąć jednoznaczne wnioski.

Dlatego nie należy traktować go jako środka na:

• obniżenie poziomu cholesterolu;
• wzmocnienie odporności w przypadku infekcji;
• leczenie anemii;
• poprawę pracy wątroby;
• odchudzanie;
• leczenie stanów zapalnych.

Może być elementem urozmaiconej diety, ale nie zastępuje zbilansowanego żywienia ani leczenia zaleconego przez lekarza.

Jak stosować pyłek pszczeli? 

Jednym ze sposobów spożywania pyłku pszczelego jest dodawanie go do letniej wody.

Można spotkać się z następującym sposobem przygotowania:

1. Wsypać łyżeczkę pyłku pszczelego do około 1/3 szklanki letniej wody.
2. Dokładnie wymieszać.
3. Pozostawić do namoczenia, aby granulki zmiękły.
4. Ponownie wymieszać i spożyć.

Pyłek można również dodawać do jogurtu naturalnego, owsianki lub koktajlu.

Trzeba jednak podkreślić, że nie ma naukowo ustalonej, uniwersalnej dawki pyłku pszczelego, która zapewniałaby określone korzyści zdrowotne. Łyżeczka to popularna porcja kulinarna, a nie dawka lecznicza potwierdzona badaniami. 

Nie należy zaczynać suplementacji od dużych ilości ani traktować naturalnego pochodzenia produktu jako gwarancji bezpieczeństwa.

Kto nie powinien spożywać pyłku pszczelego? Ważne przeciwwskazania

Mimo wartościowego składu pyłek pszczeli nie jest odpowiedni dla wszystkich. Największym zagrożeniem jest możliwość wystąpienia silnej reakcji alergicznej.

Szczególną ostrożność powinny zachować następujące grupy osób:

• Osoby uczulone na pyłki roślin. Pyłek pszczeli może zawierać alergeny pochodzące z różnych gatunków roślin. U osób z alergią wziewną może wywołać reakcję krzyżową, nawet jeśli wcześniej nie miały one kontaktu z konkretnym produktem.
• Osoby z alergicznym nieżytem nosa i katarem siennym. Szczególnie powinny unikać samodzielnego eksperymentowania z suplementacją, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia poważnej reakcji alergicznej.
• Osoby z rozpoznaną alergią na pyłek pszczeli. W takim przypadku należy całkowicie zrezygnować z jego spożywania.
• Kobiety w ciąży. Brakuje wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania pyłku pszczelego w tym okresie. Ze względu na możliwe zagrożenia zaleca się unikanie suplementacji.
• Kobiety karmiące piersią. Nie ma wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego produktu podczas laktacji.
• Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, szczególnie warfarynę. Opisano możliwą interakcję pyłku pszczelego z warfaryną, która może nasilać jej działanie i zwiększać ryzyko krwawień. Dowody pochodzą jednak z ograniczonych danych klinicznych. Osoby przyjmujące warfarynę powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem pyłku pszczelego.
• Osoby chorujące na astmę, zwłaszcza z towarzyszącą alergią na pyłki, również powinny skonsultować się z alergologiem przed rozważeniem suplementacji.

Pyłek pszczeli może wywołać nawet wstrząs anafilaktyczny

Niebezpieczeństwo związane ze spożywaniem tego produktu nie jest wyłącznie teoretyczne.

W 2015 roku w czasopiśmie „Allergy, Asthma & Immunology Research” opisano przypadek 40-letniego mężczyzny, u którego około godzinę po spożyciu jednej łyżki pyłku pszczelego wystąpiły pokrzywka, obrzęk twarzy, duszność, nudności, wymioty i ból brzucha. Pacjent wymagał pomocy medycznej i podania adrenaliny.

Badacze zwrócili uwagę na szczególne zagrożenie dla osób uczulonych na pyłki roślin.

Do objawów alarmowych po spożyciu pyłku pszczelego należą:

• nagły obrzęk ust, języka lub gardła;
• trudności w oddychaniu;
• uogólniona pokrzywka;
• zawroty głowy i osłabienie;
• gwałtownie pojawiające się dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

W przypadku podejrzenia anafilaksji należy natychmiast wezwać pomoc ratunkową pod numerem 112 lub 999. Jeśli osoba ma przepisany autowstrzykiwacz z adrenaliną, powinna go niezwłocznie użyć zgodnie z zaleceniami.

Czy warto włączyć pyłek pszczeli do codziennej diety?

Pyłek pszczeli ma interesujący skład odżywczy i zawiera wiele związków, które są przedmiotem badań naukowych. 

Na obecnym etapie wiedzy nie ma wystarczających dowodów klinicznych, aby rekomendować go jako środek zapobiegający chorobom lub wspomagający ich leczenie.

Osoby zdrowe, które rozważają jego spożywanie, powinny zwracać uwagę na jakość produktu, jego pochodzenie i informacje na etykiecie. Z kolei osoby z alergiami, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz pacjenci przyjmujący leki przeciwzakrzepowe powinny zrezygnować z samodzielnego rozpoczynania suplementacji.

Pyłek pszczeli może stanowić urozmaicenie diety, jednak jego potencjalne właściwości zdrowotne nie zostały wystarczająco potwierdzone w badaniach klinicznych. Ze względu na ryzyko reakcji alergicznych jego naturalne pochodzenie nie powinno być utożsamiane z pełnym bezpieczeństwem stosowania.