W marcu 2022 roku doszło do zmiany na stanowisku kierownika Muzeum Adama Mickiewicza. Długoletnią szefową śmiełowskiej placówki Ewę Kostołowską zastąpił Emilian Prałat.

W rozmowie zdradził nam plany na najbliższy rok, w tym remonty, wydarzenia, nowe wystawy i wiele innych.

Czy przeprowadził się pan już w nasze okolice? Podczas ostatniej rozmowy z naszą dziennikarką wspomniał Pan, że myśli o tym.
Można powiedzieć, że częściowo tak. W Śmiełowie spędzam nie tylko zdecydowaną większość tygodnia pracy i weekendów, ale i czas po niej. Póki co ze względu na zobowiązania poznańskie (uniwersytet) i regionalne (w powiecie kościańskim), dzielę czas i aktywność między trzy obszary i adresy. Nie jest to zadanie łatwe, natomiast póki co – bez uszczerbku dla którejkolwiek z aktywności – udaje się wszystko pogodzić.

Czym zajmował się Pan wcześniej?
Od blisko dekady jestem adiunktem w Instytucie Filologii Słowiańskiej UAM, gdzie prowadzę badania naukowe oraz zajęcia dydaktyczne w ramach bloku specjalizacji kulturowej z grupami studentów z filologii chorwackiej, serbskiej, bułgarskiej, czeskiej i bałkanistyki. Zajęcia dydaktyczne prowadziłem również na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Ponadto od ponad czterech lat kieruję własną Fundacją. Od 15 lat jestem także społecznym opiekunem zabytków powiatu kościańskiego. Znaczną część aktywności zajmują mi również badania, których pokłosiem są monografie książkowe (18) oraz artykuły, działalność popularyzatorska i prospołeczna.

Jarmark świąteczny w Śmiełowie cieszył się ogromnym zainteresowaniem. Podobnie jak parada postaci z bajek, która odbyła się w ramach Dni Żerkowa. Jakie jeszcze ma Pan pomysły na działalność muzeum? Będzie więcej podobnych wydarzeń?
Czy będzie więcej podobnych wydarzeń – wszystko zależy od możliwości pozyskania środków finansowych, co nie jest łatwym zadaniem. W roku 2024 planuję cztery duże wydarzenia: w maju koncert Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”, włączenie się w organizację Dni Żerkowa, kolejną edycję „Eko-Śmiełowa” i „Śmiełowskich Mikołajek”. Ponadto planujemy organizację około 8-10 koncertów oraz 15 wykładów. Rok 2024 to wyjątkowe rocznice związane ze Śmiełowem: 125-rocznica wizyty Henryka Sienkiewicza i 100. rocznica wizyty Ignacego Jana Paderewskiego. Z tej okazji przygotowujemy okolicznościową wystawę, na której znajdą się unikatowe pamiątki związane z obu postaciami. W maju czeka nas również kolejna edycja Nocy Muzeów. Pierwsze wydarzenie odbędzie się 7 stycznia, ostatnie w połowie grudnia.

Pod względem ilości wydarzeń kulturalnych, artystycznych, prokulturowych i prospołecznych – proporcjonalnie do wielkości – zdecydowanie przodujemy wśród oddziałów Muzeum Narodowego. W przyszłym roku uruchamiamy również nowe zajęcia – lekcję muzealną poświęconą pszczelarstwu. Również do wystawy czasowej powstaną zajęcia edukacyjne. Jeżeli chodzi o pomysły, to wiążą się one z przeświadczeniem, że muzeum poza swoją pierwotną i oczywistą funkcją, ma być miejscem otwartym na region i zróżnicowane inicjatywy, miejscem zapraszającym i przestrzenią współtworzoną, w której możliwie jak największa liczba osób będzie się czuć dobrze. Dla sektora kultury nadchodzą trudne czasy. Dlatego też konieczne jest budowanie pozycji poszczególnych instytucji. Od początku pracy w Śmiełowie żywię przekonanie, że jest to miejsce o ogromnym potencjale. Wymaga ono promocji w skali Wielkopolski, ale i poza jej granicami, jak również inwestycji, co stopniowo udaje się nam realizować.

Jak ocenia Pan współpracę z gminą?
Z perspektywy zarówno muzeum, jak i własnych doświadczeń ze współpracy z innymi samorządami, mogę z przyjemnością stwierdzić, że lepszego zrozumienia i wsparcia nie moglibyśmy sobie życzyć. Bardzo się cieszę z tej współpracy, bowiem od początku było dla mnie oczywistym, że jesteśmy naturalnymi partnerami i że powinniśmy podejmować wspólne działania. Cieszymy się ze wsparcia technicznego przy organizacji różnych wydarzeń, ale również z instytucjonalnego, zwłaszcza w zakresie realizacji działań odnoszących się do prac remontowych, a więc i procedur administracyjnych z nimi związanych. Jest to dla nas szczególnie istotne, bowiem dla prawidłowego rozliczenia dotacji konieczne jest szybkie i sprawne działanie. Z takowym spotykamy się ze strony Gminy.

Muzeum czekają duże zmiany, remonty. Proszę o nich krótko opowiedzieć.
W połowie grudnia zakończyła się budowa nowych przestrzeni magazynowych w formie kompleksu kontenerowego, do którego trafią obiekty Muzeum Etnograficznego i Muzeum Instrumentów Muzycznych, które o blisko 20 lat przechowywane były/są pod tarasem ogrodowym pałacu. Jest to niezbędne by móc wyburzyć taras (mamy stosowne pozwolenie) z lat 80. XX wieku. W jego miejscu odtworzymy taras w pierwotnej formie. Planowane jest pełne umuzealnienie pałacu – wykorzystanie piwnic i oficyny na potrzeby nowych, zmodernizowanych ekspozycji. W planie jest też budowa magazynu oraz przestrzeni na wystawy czasowe i działania edukacyjne. Zrewitalizowana będzie szklarnia, powstanie kawiarnia i sklep muzealny z kasą.

Równie istotne jest stworzenie godnych warunków pracy dla zespołu pracowników Muzeum. Przewidujemy m.in. profesjonalne zaplecze dla ogrodników. Ze względu na bardzo zły stan techniczny rozebrany został za zgodą konserwatora zabytków budynek mielcucha, tzw. „dom ogrodnika”. W jego miejscu powstanie centrum obsługi gości – nowy obiekt mieszczący m.in. ekspozycję poświęconą parkowi, walorom przyrodniczym i ekologicznym Śmiełowa i okolic. Wszystkie obiekty mają być możliwie zeroemisyjne i wykorzystywać rozwiązania odnawialnych źródeł energii. W roku 2024 chcemy by powstał projekt wspomnianego centrum. Przeprowadzone będą badania architektoniczne, geotechniczne, inżynieryjne i konserwatorskie całego pałacu. Ich efektem ma być również projekt budowlano-konserwatorski dla samego budynku. To niezwykle skomplikowana i specjalistyczna lista zadań, która pozwoli nam również odpowiedzieć na szereg pytań związanych z dziejami pałacu i założenia parkowego.

Jak się Panu pracuje w Śmiełowie?
Miejsce jest wyjątkowe. Mimo że na uboczu, to absolutnie fenomenalne. Pracy jest ogrom. Zarówno związanej z bieżącym funkcjonowaniem, działaniami promocyjnymi, opracowywaniem koncepcji nowych wystaw czasowych, działaniami odnoszącymi się do bieżących projektów edukacyjnych, kulturalnych, jak również związanych z rewitalizacją (jestem szefem zespołu projektowego ds. realizacji remontu i opracowuję jego koncepcję). Do tego praca naukowa, przygotowywanie trzech publikacji związanych ze Śmiełowem i programu obchodów 50-lecia Muzeum. Plus przygotowanie wystawy czasowej. To najbardziej bieżące zagadnienia. Praca jest momentami wyczerpująca i zajmuje o wiele więcej czasu niż przewiduje standardowy tydzień pracy, ale satysfakcja jest duża.

Wiele w tym zasługi mojego zespołu Współpracowników. Jest nas w sumie 20 osób. Dużo i mało zarazem. Dzięki zrozumieniu, wzajemnej sympatii - a myślę, że i współdzielonej radości z tego, co dzieje się w Śmiełowie - udaje się nam sporo zdziałać. Bardzo sobie cenię zarówno atmosferę, gotowość do pracy, jak i zrozumienie jakie płyną ze strony załogi śmiełowskiego muzeum. Trzeba pamiętać, że instytucja to nie tylko mury, ale ludzie, którzy je wypełniają codzienną obecnością i pracą.

Jakiś czas temu w muzeum kręcono film. Jak ocenia Pan całe to przedsięwzięcie? Sądzi Pan, że „Niepewność” sprawi, że Śmiełów stanie się nieco bardziej popularny?

Fakt wyboru Śmiełowa, jako pleneru filmowego, uważam, za arcyważne dla promocji naszego Muzeum, ale i regionu. W roku 2024 o Mickiewiczu, a więc i Śmiełowie będzie głośno. Wiosną pojawi się film fabularny o biografii naszego wieszcza, a na jesieni serial. W planach jest też kontynuacja fabularyzowanych dziejów Mickiewicza. Mogę zdradzić, że Śmiełów ponownie pojawia się w nich, jako plener filmowy.

Tegoroczne działania były dużym wyzwaniem, głownie konserwatorskim ze względu na konieczność niezwykle pieczołowitego zabezpieczenia Muzeum i obiektów przed potencjalnymi zagrożeniami. W szczytowym okresie zdjęciowym, na naszym terenie znajdowało się ponad 100 osób z ekipy filmowej, co wymagało od nas bardzo dużej uwagi i w zasadzie ustawicznej obecności w Muzeum. Cała ekipa bardzo poważnie potraktowała nasze oczekiwania i stawiane warunki. Ze środków finansowych z tytułu udostępnienia przestrzeni, trafiła do Śmiełowa część pieniędzy, którą przeznaczyliśmy na park. To pewien obiektywny minus, który wiąże się z niemożnością wykorzystania całości środków. W osobach wszystkich zaangażowanych w realizację serialu, zyskaliśmy naszych ambasadorów, którzy będą (i już to czynią) opowiadać o naszym Muzeum, unikatowych krajobrazach i wspaniałych historiach z nimi związanych. To wartość dodana.

Na stronie muzeum można znaleźć piękne ujęcia z drona, jak się okazuje, Pana autorstwa. Czym jeszcze zajmuje się Pan w wolnym czasie, czym się interesuje?
Wolnego czasu jest coraz mniej. Intensywne działania w Śmiełowie, popołudnia i wieczory na uniwersytecie, inicjatywy związane z prowadzoną Fundacją (przed nią duży projekt rewitalizacyjny grobu ambasadora Alfreda Chłapowskiego, nadzór nad dwoma dużymi programami konserwatorskimi oraz wydarzenia na rok 2024). Fotografia lotnicza wiąże się również z działalnością naukową i wydawniczą. W przyszłym roku powinny się ukazać moje nowe książki: pierwszy tom serii pn. Ut tumulum facite… wielkopolskie krypty i podziemia, ósmy tom serii Miejsca i Sztuka poświęcony miejscowości Gryżyna oraz krytyczne wydanie XVIII-wiecznego, nieznanego, traktatu o architekturze. Na inne zainteresowania czasu brakuje.

Bardzo lubię podróże. Natomiast mam wyjątkowe szczęście pracować i realizować zarazem pasję.

ZOBACZ TEŻ

Dziennikarze Gazety Jarocińskiej założyli zbiórkę na rzecz pana Tomasza [TUTAJ]

Jarmark, Kraina Bajek i Wawel Truck w Śmiełowie [TUTAJ]

Jarocin i okolice 20 lat temu. Grudzień 2003 [TUTAJ]

Szanowni Internauci. Komentujcie, dyskutujcie, przedstawiajcie swoje argumenty, wymieniajcie poglądy - po to jest nasze forum i możliwość dodawania komentarzy. Prosimy jednak o merytoryczną dyskusję, o rezygnację z wzajemnego obrażania, pomawiania itp. Szanujmy się.

Emilian Prałat (1)

"Instytucja to nie tylko mury, ale ludzie, którzy je wypełniają codzienną obecnością i pracą". Rozmowa z dr Emilianem Prałatem